POWER BI KPI KATALOĞU
Yaygın bir dashboard istatistiği yöneticilerin kâbusudur: tipik kurumsal raporda onlarca görsel bulunur ama karar toplantısında bunların yalnızca üç-beşi konuşulur. Gerisi süs — üstelik pahalı süs, çünkü her görsel bir bakım yüküdür. KPI kataloğu fikri tam bu israfa karşı çıkar: önce "hangi sayılar karar değiştirir?" listesi yapılır, dashboard o listenin görselleştirilmiş hâli olur. Bu yazı o listeyi departman departman veriyor — her KPI'ın yanında tanımı, DAX ölçüsü ve hedef kıyası ile.
KPI'ı KPI Yapan Üç Bileşen
Her gösterge KPI değildir. Power BI bağlamında bir KPI üç parçadan oluşur: değer (gerçekleşen), hedef (plan/geçen yıl) ve durum (iyi/kötü eşiği). "Ciro: 4,2M" tek başına sayıdır; "Ciro: 4,2M / hedef 5M, %84, kırmızı" karar üretir. Aşağıdaki katalogda her KPI bu üçlüyle düşünülmelidir; DAX ölçüleri değer kısmını kurar, hedef genellikle ayrı bir plan tablosundan gelir.
Satış KPI'ları
| KPI | Ne söyler? | Örnek DAX ölçüsü |
|---|---|---|
| Toplam Ciro | Dönem satış büyüklüğü | Ciro = SUM(Satis[Tutar]) |
| Yıllık Büyüme (YoY %) | Geçen yıla göre değişim | YoY % = DIVIDE([Ciro] - CALCULATE([Ciro], SAMEPERIODLASTYEAR('Tarih'[Tarih])), CALCULATE([Ciro], SAMEPERIODLASTYEAR('Tarih'[Tarih]))) |
| Ortalama Sepet | Sipariş başına gelir | Ort Sepet = DIVIDE([Ciro], DISTINCTCOUNT(Satis[SiparisNo])) |
| Hedef Gerçekleşme % | Plana uyum | Hedef % = DIVIDE([Ciro], SUM(Hedef[Tutar])) |
| Aktif Müşteri | Dönemde alışveriş yapan tekil müşteri | Aktif Musteri = DISTINCTCOUNT(Satis[MusteriID]) |
Satış ekranının klasik kurgusu: üstte bu beş kart, altında YoY trend çizgisi ve şube/temsilci kırılım çubuğu. Türkiye pratiğinde hedef tabloları çoğunlukla Excel'de tutulur; Power Query ile modele bağlanır ve "Hedef %" ölçüsü iki kaynağı tek kartta buluşturur.
Finans KPI'ları
- Brüt Kâr Marjı %:
DIVIDE([Ciro] - SUM(Satis[Maliyet]), [Ciro])— fiyatlama sağlığının tek bakışlık özeti - Gider/Gelir Oranı:
DIVIDE(SUM(Gider[Tutar]), [Ciro])— operasyonel disiplin göstergesi - Alacak Tahsilat Süresi (DSO): ortalama tahsilat gün sayısı; nakit akışının erken uyarısı
- Bütçe Sapma %:
DIVIDE([Gerceklesen] - [Butce], [Butce])— pozitif/negatif eşiklerle koşullu renklendirilir - Nakit Dönüşüm Döngüsü: stok + alacak - borç günleri; CFO panolarının ana kartı
İK KPI'ları
- Personel Devir Oranı %:
DIVIDE([Ayrilan Sayisi], [Ortalama Personel])— dönem bazlı izlenir, sektör ortalamasıyla kıyaslanır - Ortalama İşe Alım Süresi: ilan-işbaşı arası gün; işe alım hattının hız göstergesi
- Devamsızlık Oranı %: kayıp gün / planlanan gün
- Eğitim Saati / Çalışan: gelişim yatırımının ölçüsü
- Doluluk Oranı %: dolu kadro / norm kadro — büyüyen organizasyonların takip kartı
Operasyon ve E-Ticaret KPI'ları
- Zamanında Teslimat %:
DIVIDE(CALCULATE(COUNTROWS(Sevkiyat), Sevkiyat[GecikmeGun] <= 0), COUNTROWS(Sevkiyat)) - Stok Devir Hızı: satılan mal maliyeti / ortalama stok — düşük devir, bağlanan nakittir
- İade Oranı %: iade adedi / satış adedi; e-ticarette ürün sayfası kalitesinin aynası
- Sipariş Karşılama Süresi: sipariş-kargo arası ortalama saat
- Dönüşüm Oranı %: sipariş / oturum; pazarlama panolarıyla ortak kart
KPI Görselini Power BI'da Kurmak
Katalogdan seçilen göstergeyi ekrana taşımanın üç yolu vardır; üçü de Görselleştirmeler bölmesindedir:
- Kart (Card): Tek sayı — değer ölçüsünü sürükleyin, sayı biçimini ayarlayın. En sade ve çoğu zaman en doğru seçim.
- KPI görseli: Üç alan ister — Değer (ölçü), Eğilim ekseni (tarih), Hedef (plan ölçüsü). Değer hedefin altındaysa kırmızı, üstündeyse yeşil gösterir; mini trend arka planda akar.
- Gösterge (Gauge): Hedefe ilerleme yayı; tek metriğin tören görseli — panoda birden fazla olursa yer israfına döner.
Eşik renklendirmesi kart görselinde de yapılır: Biçim > Belirtme çubuğu değeri > Koşullu biçimlendirme ile "%90 altı kırmızı, üstü yeşil" kuralı bağlanır. Kural tabanlı renk, KPI'ın "durum" bileşenini görsele taşıyan mekanizmadır.
Katalogdan Panoya: Seçim Disiplini
Katalog menüdür, tabak değil. Sağlıklı bir yönetim panosu ekran başına 5-7 KPI taşır; gerisi detay sayfalarına iner (drill-through). Seçim testi üç sorudur: bu sayı kötüleşirse kim ne yapar? Hangi sıklıkta karar değiştirir? Hedefi tanımlı mı? Üç soruya cevabı olmayan gösterge panoya değil arşive aittir. DAX fonksiyonlarının resmi başvurusu için Microsoft Power BI dokümantasyonu hem ölçü sözdizimini hem KPI görsel ayarlarını Türkçe anlatır.
Bu katalogdaki ölçüleri kendi veri modelinize bağlamak — yıldız şema, tarih tablosu, CALCULATE bağlamı — ayrı bir beceri katmanıdır; Power BI eğitimi KPI tasarımını model kurulumundan dashboard yayınına kadar uçtan uca işler. Veri henüz Excel'deyse Power Query & Power Pivot eğitimi aynı ölçü mantığının Excel içindeki karşılığını kurar.
Baştaki istatistiğe dönelim: konuşulmayan onlarca görsel yerine, karar değiştiren 5-7 kart. KPI kataloğunun işi dashboard'u kalabalıklaştırmak değil — tam tersine, neyin girmeyeceğine karar verdiren listeyi elinize vermektir.
Sıkça Sorulan Sorular
KPI ile metrik arasındaki fark nedir?
Her KPI bir metriktir ama her metrik KPI değildir. Metrik ölçülen herhangi bir sayıdır (oturum sayısı, e-posta adedi); KPI ise hedefi ve iyi/kötü eşiği tanımlı, kötüleştiğinde birinin aksiyon aldığı kritik göstergedir. Power BI tarafında pratik karşılığı: KPI üç bileşen ister — değer ölçüsü, hedef ve durum rengi.
Bir dashboard'da kaç KPI olmalı?
Yönetim ekranı için 5-7 kart sağlıklı üst sınırdır; insan gözü tek bakışta bundan fazlasını önceliklendiremez. Kalan göstergeler drill-through ile detay sayfalarına iner. Seçim testi: 'bu sayı kötüleşirse kim ne yapar?' sorusuna net cevabı olmayan gösterge panoya değil arşive aittir.
Power BI'da KPI görseli nasıl kurulur?
Görselleştirmeler bölmesinden KPI görselini seçin ve üç alanı doldurun: Değer (gerçekleşen ölçü), Eğilim ekseni (tarih alanı), Hedef (plan ölçüsü). Görsel, değer hedefin altındaysa kırmızı üstündeyse yeşil gösterir ve arka planda mini trend çizer. Tek sayı yeterliyse Kart görseli + koşullu renk kuralı daha sade bir alternatiftir.
KPI hedef verisi modelde yoksa ne yapmalı?
En yaygın pratik, hedefleri ayrı bir tabloda (çoğu kurumda Excel'de) tutup Power Query ile modele bağlamaktır; dönem ve kırılım anahtarlarıyla (ay, şube) gerçekleşen tabloya ilişkilendirilir. Sonra Hedef % = DIVIDE([Gerçekleşen], [Hedef]) ölçüsü iki kaynağı tek kartta buluşturur. Hedefi modele gömmek (sabit sayı) sürdürülemez; tabloya almak günceller.
YoY (geçen yıla göre büyüme) ölçüsü nasıl yazılır?
Modelde sürekli bir tarih tablosu şartıyla: önce geçen yıl ölçüsü CALCULATE([Ciro], SAMEPERIODLASTYEAR('Tarih'[Tarih])) kurulur, sonra büyüme DIVIDE([Ciro] - [Ciro GY], [Ciro GY]) ile hesaplanır. SAMEPERIODLASTYEAR gibi zaman fonksiyonlarının doğru çalışması, işaretlenmiş (mark as date table) kesintisiz bir tarih tablosuna bağlıdır.
Kart görselinde koşullu renk (kırmızı/yeşil) nasıl yapılır?
Kartı seçip Biçim bölmesinde belirtme çubuğu değerinin renk ayarına girin ve koşullu biçimlendirme (fx) simgesine tıklayın; 'Kurallar' modunda eşikleri tanımlayın — örn. %90 altı kırmızı, %90-100 sarı, üstü yeşil. Kural bir ölçüye bağlanabildiği için aynı mantık tablo hücrelerine ve veri çubuklarına da uygulanır.
Departmanlar aynı KPI'ı farklı hesaplıyorsa ne yapılır?
Bu, dashboard'dan önce çözülmesi gereken bir tanım sorunudur: her KPI için tek cümlelik tanım, hesap formülü ve veri kaynağını içeren bir KPI sözlüğü oluşturulur ve ölçüler Power BI'da tek modelde merkezi tutulur. Herkesin kendi Excel'inde kendi 'cirosu'nu hesapladığı düzen, hangi rapor doğru tartışmasını sonsuza kadar üretir.
