POWER QUERY POWER BI FARKI

"Power Query mi, Power BI mı?" sorusu yanlış sorudur. İkisi aynı denklemin farklı parçalarıdır — biri yokken diğeri tek başına aksak çalışır. Aralarındaki sınırı bilmemek, her sabah aynı raporu elle düzenlemek anlamına gelir.

Aynı Aile, Farklı Görev

Microsoft'un veri analizi ailesinde her bileşenin belirgin bir rolü vardır. Power Query veriyi içeri alıp temizler ve şekillendirir. Power BI ise temizlenmiş veriyi modelleyip raporlar ve panolar üretir. İki araç birbirini tamamlar; biri olmadan diğeri eksik kalır.

Karışıklığın nedeni, Power Query'nin hem Excel'in içinde hem de Power BI'ın içinde yaşaması. Aslında tek bir motor (Mashup Engine) iki farklı arayüze yerleştirilmiş durumda. Power Query'de yazdığınız adımlar her iki ortamda da aynı şekilde çalışır.

Power Query Ne Yapar?

Power Query bir ETL aracıdır — Extract, Transform, Load. Yani veriyi kaynağından alır, dönüştürür, hedefe yükler. Pratik karşılığı:

• Excel, CSV, SQL Server, web sayfası, SharePoint, klasördeki tüm dosyalar gibi 100+ kaynağa bağlanmak.
• Boş satırları temizlemek, mükerrer kayıtları kaldırmak, kolonları birleştirmek/ayırmak.
• Tarih formatlarını standardize etmek, metni temizlemek.
• Pivot/unpivot işlemleri, kolonları satıra çevirmek.
• Tabloları birleştirmek (merge) veya alt alta eklemek (append).
• Tüm bu adımları kaydedip her veri yenilemede otomatik tekrarlatmak.

Power Query'nin arka planda kullandığı dil M'dir. Çoğu kullanıcı M koduna doğrudan dokunmaz — arayüzdeki butonlar her tıklamada otomatik kod üretir. Yine de gelişmiş senaryolarda M bilmek zaman kazandırır.

Tipik Power Query Adımları

let
 Kaynak = Excel.Workbook(File.Contents("C:\veri\satis.xlsx")),
 Sayfa = Kaynak{[Item="Satis"]}[Data],
 BasligaCevir = Table.PromoteHeaders(Sayfa),
 TarihTipi = Table.TransformColumnTypes(BasligaCevir, {{"Tarih", type date}}),
 BosTemizle = Table.SelectRows(TarihTipi, each [Tutar] <> null)
in
 BosTemizle

Her satır bir adımı temsil eder. Arayüzde Applied Steps panelinde sırayla görünürler; herhangi bir adıma tıklayıp o anki tabloyu önizleyebilirsiniz. Daha ileri ayrıntılar Power Query resmi belgelerinde ele alınır. Bu adım izi, veri hazırlamanın denetlenebilir olmasını sağlar.

Power BI Ne Yapar?

Power BI bir iş zekası (BI) platformudur. Temel görevleri:

• Power Query ile hazırlanmış veriyi alıp veri modeline (yıldız şeması, ilişkiler) oturtmak.
• DAX dili ile hesaplama tabloları, ölçüler ve KPI'lar üretmek.
• Grafik, kart, tablo, harita, gösterge gibi görselleri içeren panolar tasarlamak.
• Raporları Power BI Service üzerinden yayınlayıp paylaşmak.
• Otomatik veri yenileme, e-posta ile abone olma, mobil uygulama desteği sağlamak.

Power BI'ın iki bileşeni vardır: Power BI Desktop (rapor tasarımı yapılan ücretsiz uygulama) ve Power BI Service (yayınlama ve paylaşma için bulut platformu). Tasarım Desktop'ta yapılır, paylaşım Service üzerinden.

M ile DAX Karıştırılır

İki dil iki farklı katmanda çalışır. Aynı sorunu birinde de diğerinde de çözmeye çalışmak yaygın bir tuzak.

• M (Power Query): Satır bazında veri dönüştürme. "Bu kolonu temizle, şu tabloyu birleştir, tarihleri standardize et." Yenileme sırasında çalışır.
• DAX (Power BI/Power Pivot): Model üzerinde hesaplama. "Geçen yılla bu yılı karşılaştır, kümülatif toplam al, ortalama müşteri başına geliri hesapla." Kullanıcı rapora baktığı anda çalışır.

Genel kural: Veriyi şekillendirmek M'in, hesaplamak DAX'ın işi. Mesela "iade satırlarını ayır" M ile, "iadesiz net gelir hesabını her şehir için göster" DAX ile yapılır.

Hangi Araç Ne Zaman?

1. Sadece tek seferlik veri temizliği gerekiyor: Excel + Power Query yeter, Power BI'a gerek yok.
2. Aynı raporu her ay yenilemek istiyorsunuz: Power Query ile akışı yazın, Excel veya Power BI'da yayınlayın.
3. Yöneticiye paylaşılabilir bir pano lazım: Power BI Desktop ile rapor, Service ile yayınlama.
4. 10+ tabloyu birleştirip karmaşık KPI üretiyorsunuz: Veri hazırlık Power Query, model ve hesap DAX, sunum Power BI.
5. Veri kaynağı SQL ve raporlama IT yönetiminde: Power BI Service + Gateway ile otomatik yenileme.

Birlikte Çalışma Örneği

SAP'den çekilmiş ham satış dosyası gelir. Power Query ile boş satırlar temizlenir, ürün tablosuyla birleştirilir, tarih kolonu ay-yıl olarak ek kolona ayrılır. Sonuç Power BI veri modeline yüklenir. Model üzerinde "Ay" ve "Ürün" ilişkileri kurulur. DAX ile "Net Gelir = SUM(Tutar) - SUM(İade)" ölçüsü tanımlanır. Görsel olarak bar grafiği, KPI kartı ve harita oluşturulur. Service'e yayınlanır, her gece otomatik yenilenir. Yöneticiler telefondan rapora bakar.

Öğrenme Sırası

Eğer hiç bilmiyorsanız önerilen sıra: önce Power Query temellerine hâkim olun, sonra Power BI'a geçin. Power Query becerisi olmadan Power BI yapmak, sürekli "veriyi yanlış biçimde aldım, şimdi DAX ile düzeltmeye çalışayım" çıkmazına götürür. Veri hazırlık katmanını derinleştirmek için Power Query Power Pivot eğitimi, raporlama tarafına geçmek isteyenler için Power BI eğitimi doğal sıralı bir öğrenme yolu sunuyor.

İki aracın sınırını net çekmek hem kendi rapor sürenizi kısaltır hem de ekip içinde "bunu nerede yapacağız" tartışmasını sonlandırır.